ماتریس تصمیم چیه و چه فایده ای داره؟

ماتریس تصمیم چیه و چه فایده ای داره؟

خیلی از ما ممکنه توی تصمیم گیری های کلی و جزئی زندگیمون دچار مشکلاتی بشیم. مغزمون با طوفان فکری مواجه می شه و هر فاکتوری که در نظر می گیریم یه فاکتور دیگه هست که جا می ندازیم. ماتریس تصمیم برای همچین مواقعی به کمک ما میاد.

ماتریس تصمیم گیری به بیان ساده لیستی از گزینه ها رو ارزیابی و اولویت بندی می کنه و ابزاری برای تصمیم گیریه. خودتون رو توی یک تیم کاری تصور کنید. تیم ابتدا لیستی از معیارهای وزنی ایجاد می کنه و سپس هر گزینه رو با توجه به این معیارها ارزیابی می کنه تا چیزی از قلم نیوفته و بهترین تصمیم گرفته بشه.

به عنوان مثال اگر بخواهید چندین فاکتور را در یک مسئله بررسی کنید به تعداد فاکتور ها سطر و ستون در نظر گرفته و مقادیر رو توی اون قرار می دید.

ماتریس تصمیم همچنین به اسم های دیگه هم معروفه و شناخته می شه. مثلا ماتریس شبکه تصمیم، ماتریس انتخاب یا شبکه، ماتریس مسئله، ماتریس انتخاب مسئله، تجزیه و تحلیل فرصت، ماتریس راه حل، فرم رتبه بندی معیارها، ماتریس مبتنی بر معیار.

 

ماتریس تصمیم چیه و چه فایده ای داره؟

چه زمانی باید از ماتریس تصمیم استفاده کنیم؟

وقتی که لیستی از گزینه ها باید به یک انتخاب محدود بشه از ماتریس تصمیم استفاده می شه. همچنین وقتی تصمیم باید براساس چندین معیار گرفته بشه برای این که چیزی از قلم نیوفته یا فاکتورها قاطی نشه لازمه که از این روش استفاده کنیم. همچنین ماتریس تصمیم برای زمانی که لیستی از گزینه ها با کاهش لیست به تعداد قابل کنترل کاهش پیدا می کنه حسابی به درد می خوره.

 

از ماتریس تصمیم معمولا تو چه موقعیت هایی استفاده می شه؟

ماتریس تصمیم توی مهم ترین وقایع تا بی اهمیت ترینشون از خرید یه وسیله برقی تا مهاجرت و انتخاب شغل کاربرد داره. اما به طور کلی تحت شرایط زیر خیلی کارسازه و به وفور استفاده می شه:

  • هنگامی که باید یک فرصت یا مشکل برای بهبود کار انتخاب بشه
  • وقتی فقط یک راه حل یا رویکرد حل مسئله می تونه اجرا بشه
  • و یا وقتی که فقط یک محصول جدید می تونه توی حوزه کاری شما تولید بشه و باید انتخاب مهمی بکنید.

 

تصمیم گیری ماتریسی چجوری انجام می شه؟

اولا باید معیارهای ارزیابی متناسب با شرایط رو کاملا مشخص کنید. در صورت امکان، مشتریان رو درگیر این روند کنید. لزوما مشتری هم نه، هر کسی که این تصمیم گیری روش تاثیر می ذاره می تونه به شما کمک کنه.

در صورتی که این تصمیم گیری به خودتون مربوط می شه از یه حرفه ای کمک بگیرید. هر چی که توی تصمیم گیری شما اثر گذار واقع می شه رو یادداشت کنید و توی ماتریس تصمیم تون به کار ببرید.

دوما شما باید در مورد لیست معیارها بحث وا هر جا که لازم شد اونا رو اصلاح کنید. معیارهایی را که باید توی اون گنجانده بشه و معیارهایی را که نباید اصلا توش گنجانده شه رو به دقت بررسی و شناسایی کنید. لیست معیارهایی را که تیم معتقدند مهم ترین هستن کاهش بدین. نباید اولویت های یکسان و هم تراز زیاد بشن. ابزارهایی مانند کاهش لیست و چند رأی گیری ممکن است برای کارهای تیمی خیلی خیلی مفید باشه.

بر اساس میزان اهمیت آن معیار برای هر معیار، یه وزن نسبی اختصاص بدید. این میتواند با سه راه انجام شه:
متد اول:

با توزیع 10 امتیاز بین معیارها، بر اساس بحث و گفتگوی تیمی. با اختصاص دادن وزن توسط هر یک از اعضا، سپس اعداد برای هر معیار برای وزن تیم ترکیبی.

شکل بکشین

یک ماتریس رسم کنید. معیارها و وزن اون ها رو به عنوان برچسب در امتداد یک لبه و لیست گزینه ها را در لبه دیگر بنویسید. به طور معمول، گروهی که اقلام کمتری دارند لبه عمودی رو اشغال می کنند.

هر انتخاب رو با توجه به معیارهاتون خوب ارزیابی کنید

مهم است که مقیاس های رتبه بندی شما سازگار باشه. معیارهای خود را بیان کرده و مقیاس ها را طوری تنظیم کنید که انتهای بالای مقیاس (5 یا 3) همیشه نمره ای باشه که باعث می شه شما اون گزینه را انتخاب کنید: بیشترین تأثیر بر مشتری، بیشترین اهمیت، کمترین دشواری، بیشترین احتمال موفقیت و غیره.

متد دوم:

برای هر معیار، همه گزینه ها را با توجه به میزان مطابقت هر یک از معیارها، مرتب کنید. اون ها را با شماره 1 در نظر بگیرید که گزینه ای است که مطابق آن معیار حداقل مطلوب است.

متد سوم:

یک خط پایه ایجاد کنید، که ممکنه که یکی از گزینه ها یا محصول یا خدمات فعلی باشه. برای هر معیار، با استفاده از نمرات بدتر (-1) ، همان (0) یا بهتر (1+)، گزینه دیگری را در مقایسه با خط پایه ارزیابی کنید. از مقیاس های ریزتری هم می تونید مانند 2 ، 1 ، 0 ، -1 ، -2 برای مقیاس پنج درجه ای یا 3 ، 2 ، 1 ، 0 ، -1 ، -2 ، -3 برای مقیاس هفت نمره استفاده کنید. باز هم، مطمئن باشین که اعداد مثبت رتبه های مطلوبی رو منعکس می کنند.

امتیاز هر گزینه را بر وزن ضرب کنید. امتیازات هر گزینه رو اضافه کنید. گزینه با بالاترین امتیاز لزوما گزینه ای برای انتخاب نخواهد بود، اما نمرات نسبی می تواند بحث معنی دار ایجاد کند و تیم را به سمت اجماع سوق بده.

 

سخن پایانی

تصمیم گیری می تونه سرنوشت شما رو تغییر بده. همه ما کم و بیش از تصمیم گیری های سخت و پیچیده می ترسیم. از عواقبشون و تاثیراتی که ممکنه روی آینده ما بذارن. انتخاب دانشگاه، محل کار و یا حتی محل زندگیمون. گاهی انقدر فاکتورها زیاد می شن که بررسی اون ها حتی با نوشتن روی کاغذ به راحتی امکان پذیر نیست. ماتریس تصمیم یه راه عملیه که شرکت های بزرگ از اون برای توسعه کارشون استفاده می کنن. امتحانش کنید!

 

اگر نظری در ارتباط با decision matrix دارید در بخش نظرات همین نوشته برای من بنویسید 🙂

موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید